Gorlice-Tarnów 1915

Seria moich ilustracji ukazująca żołnierzy do najnowszego tomu serii Historyczne Bitwy pt. "Gorlice-Tarnów 1915" Piotra Szlanty. 

Od lewej stoją: 

1. Piechur austro-węgierski.

Uzbrojony jest w karabin powtarzalny Mannlicher M1895 (Stutzen) z bagnetem. Karabiny Mannlichera (wersje: gewehr, stutzen i karabiner - kawaleryjski) były przepisowymi karabinami armii Austro-Węgier w czasach I wojny światowej. W 1908 roku w wyniku reformy wykształcił się nowy wzór barwy dla mundurów wszystkich regularnych formacji, tzw. hechtgrau. Kolor określa się jako szaroniebieski. Ciekawą budowę miała czapka. Miała miękkie denko, czarny, skórzany daszek oraz nauszniki złączone nad nim dwoma guzikami. Guziki bluzy były schowane, naramienniki miały kwadratowe zakończenie, z charakterystyczną dla Austro-Węgier zwiniętą rolką materiału na prawym z nich. Bluza wyposażona była w 4 kieszenie z klapami. W Galicji ze względu na kolor munduru ck armię nazywano "siwym wojskiem".

2. Ułan austro-węgierski.

Uwagę przyciągają kolory, w szczególności czerwień spodni w długich skórzanych butach. Konserwatywne  kręgi zablokowały wprowadzenie w c.k kawalerii mundurów maskujących. Na przedwojennych manewrach lubowano się w szarżach. Nazywano je "bitwami Zofii", gdyż te widowiska plenerowe chętnie oglądała żona arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Zofia Chotek. Przy pasie widzimy ładownice i szablę. Na plecach ułan ma zawiesozny kawaleryjski Mannlicher M1895. Nakrycie głowy to "tschapka" (nazwa pochodząca od czapki) w pokrowcu. Dolna część podobna do pikielhauby zwieńczona była jednak na górze kształtem nawiązującym do wysokiej rogatywki, tradycyjnego nakrycia głowy ułanów. Zdecydowana większość pułków ułanów formowana była w Galicji. W jej szeregach przeważali Polacy i Ukraińcy. Na 13 pułków ułanów regularnej armii w 1914 roku (nie licząc sześciu landwhry) w pięciu przeważali liczebnie Polacy, a trzy tj. nr 1, 2 i 8 były niemal wyłącznie  polskie. Huzarzy z kolei byli węgierscy, zaś  dragoni składali się głównie z Czechów i Niemców. Pokazuje to, że typy kawalerii wiązały się często z pochodzeniem etnicznym.

3. Piechur niemiecki.

Ma karabin powtarzalny Mauser Gewehr 98 z bagnetem. Był toodstawowy karabin armii niemieckiej w latach 1898–1935. Przy pasie ma ładownice. Na głowie widzimy pikielhaubę (Pickelhaube), tradycyjnie noszoną od lat 40-tych XIX wieku. Miała inny kształt, była wyższa. Potem uległa zmniejszeniu. Pikielhauby były sķórzane. Jedynie kirasjerzy nosili metalowe z dłuższym nakarczkiem. W 1892 roku został wprowadzony cienki, brązowy pokrowiec z tkaniny M1892 Überzug. Zadaniem pokrowca było ochronienie pikielhauby przed brudem oraz zamaskowanie żołnierza w trakcie walki, ponieważ pikielhauby silnie połyskiwały. Od sierpnia 1914 roku malowano numery nanoszono farbą zieloną, aby żołnierz nie wyróżniał się z tła na polu walki. Wcześniej był to kolor czerwony. W warunkach wojny okopowej żołnierze często demontowali zbędną szpicę. Pikielhauby niedostatecznie chroniły żołnierzy i od 1916 roku zaczęły stopniowo wychodzić z użytku zastępowane przez nowy stalowy hełm M1916 (Stahlhelm). 

4. Oficer niemiecki.

Widzimy tutaj oficera 1. pułku gwardii pieszej. Pułk wchodził do 1. Dywizji Piechoty Gwardii. Przy pasie widzimy pistolet Parabellum lub model 1908 (P08), popularnie zwany Luger, oraz pałasz. W przeciwieństwie do długich butów piechura widzimy na łydkach sztylpy. Na głowie ma także pikielhaubę w pokrowcu. Mundury obu postaci niemieckich są w kolorze Feldgrau („polowa szarość”). Nową barwę testowano od 1907 roku, a ostatecznie zaakceptowano ją w lutym 1910 roku jako oficjalną barwę mundurów niemieckich. Kolor używano do 1945 roku. Na mankietach oficer ma charakterystyczne ozdobne obszycia guzików, wywodzące się jeszcze z mundurów z XVIII wieku. Oficer nosi Krzyż Żelazny, czyli odznaczenie ustanowione przez krola Prus Fryderyka Wilhelma III w 1813 roku. W pruskiej gwardii nie brakowało polskich żołnierzy.  

5. Piechur rosyjski.

Uzbrojony jest w karabin Mosin z bagnetem, rosyjski karabin powtarzalny skonstruowany przez Siergieja Mosina w 1890 roku. W 1907 roku opracowano nową barwę dla munduru, którą stał się jasny odcień zielono-oliwkowego koloru. Barwnik wykorzystywany do produkcji materiału, w połączeniu z niską jakością prowadził do sytuacji, że słońcu oraz kilku praniach kolor stawał się wypłowiały. Z czasem podchodził prawie pod biały. Mundur szeregowego składał się z wkładanej przez głowę bluzy z kołnierzem, tzw. gimnastiorki (na ilustracji) lub ze zwykłej bluzy z kołnierzem i dwiema kieszeniami, spodni do butów z wysokimi cholewami jak na ilustracji (lub trzewików i owijaczy).

6. Oficer rosyjski.

Widzimy tutaj oficera kozaków dońskich. Uwagę przyciąga szabla - szaszka. Szaszka powstała na Kaukazie. Do uzbrojenia Cesarskiej Armii Rosyjskiej wprowadzona została w 1834 roku. Szaszki kozaków w przeciwieństwie do odpowiedników dragonów, miały otwartą rękojeść. Standardowy mundur oficerski piechoty w Armii Rosyjskiej składał się z bluzy ze stójką, spodni zwykłych lub bryczesów. Na nogach widzimy długie skórzane buty. Bluza gimnastiorka jest podobna do piechura. Oficer ma na głowie czapkę zwaną furaszką, z twardym denkiem i skórzanym daszkiem. Kawaleria miała niebieskie spodnie z kolorowymi lampasami. Pułki kozaków dońskich wchodziły w skład 16. Dywizji Kawalerii.